انواع لباس پزشکی و بیمارستانی؛ اسم و کاربرد هر مدل
4/5 - (3 امتیاز)
لباس پزشکی یک نام کلی برای پوشش‌هایی است که پزشکان، پرستاران، جراحان و سایر اعضای کادر درمان در بیمارستان و کلینیک استفاده می‌کنند. مهم‌ترین انواع لباس پزشکی شامل روپوش پزشکی، اسکراب، گان جراحی، لباس پرستاری و لباس اتاق عمل است. بنابراین اگر منظور از «اسم لباس پزشکی» همان لباس رایج پزشکان باشد، معمولاً به آن روپوش پزشکی یا White Coat گفته می‌شود؛ اما پوشش کادر درمان بسته به محیط و نوع فعالیت می‌تواند نام متفاوتی داشته باشد.
نوع لباس
نام انگلیسی
استفاده‌کننده
کاربرد
روپوش پزشکی
White Coat / Medical Coat
پزشک، دندانپزشک، داروساز و آزمایشگاه
پوشش روی لباس و ایجاد ظاهر رسمی
اسکراب پزشکی
Medical Scrubs
پزشک، پرستار، دندانپزشک و تکنسین
لباس راحت روزانه برای محیط درمانی
گان جراحی
Surgical Gown
جراح و اعضای تیم جراحی
پوشش محافظ هنگام عمل جراحی
گان ایزوله
Isolation Gown
کادر درمان و مراقبت
کاهش تماس لباس و پوست با آلودگی و مایعات
لباس اتاق عمل
Operating Room Attire
کارکنان اتاق عمل
پوشش مخصوص محدوده جراحی
لباس پرستاری
Nursing Uniform
پرستاران و کمک‌پرستاران
لباس فرم مناسب شیفت‌های درمانی
روپوش آزمایشگاهی
Lab Coat
کارکنان آزمایشگاه و پژوهشگران
محافظت از لباس شخصی در محیط آزمایشگاه
لباس بیمار
Hospital Gown
بیماران
پوشش مناسب معاینه، درمان و بستری
انواع لباس پزشکی و بیمارستانی
انواع لباس پزشکی شامل روپوش سفید، اسکراب پزشکی، گان جراحی، گان ایزوله، لباس پرستاری، لباس اتاق عمل، روپوش آزمایشگاهی و لباس بیمار است. هرکدام از این پوشش‌ها برای محیط و فعالیت مشخصی طراحی شده‌اند و از نظر شکل، جنس، میزان پوشش و کاربرد با یکدیگر تفاوت دارند.
بعضی مدل‌ها مانند روپوش و اسکراب بیشتر به‌عنوان لباس فرم پزشکی استفاده می‌شوند؛ درحالی‌که گان پزشکی و پوشش‌های مخصوص اتاق عمل باید براساس میزان محافظت موردنیاز انتخاب شوند. بنابراین برای انتخاب مناسب از میان انواع لباس بیمارستانی، باید شغل فرد، محل استفاده، میزان تحرک و قوانین مرکز درمانی در نظر گرفته شود.
انواع لباس پزشکی و کاربرد هر مدل
هرکدام از انواع لباس پزشکی برای شغل، محیط و فعالیت مشخصی طراحی شده‌اند که در ادامه با نام و کاربرد مهم‌ترین مدل‌ها آشنا می‌شویم.
۱. روپوش پزشکی
روپوش پزشکی همان پوشش رایجی است که بیشتر افراد با شنیدن اسم لباس پزشکی به یاد آن می‌افتند. این لباس در زبان انگلیسی معمولاً White Coat یا Medical Coat نامیده می‌شود و روی لباس شخصی یا لباس فرم پوشیده می‌شود.
روپوش پزشکی بیشتر توسط پزشکان، دندانپزشکان، داروسازان، کارکنان آزمایشگاه و دانشجویان رشته‌های درمانی استفاده می‌شود. مدل‌های مختلف آن ممکن است از نظر قد، نوع یقه، تعداد جیب، نحوه بسته‌شدن و فرم زنانه یا مردانه با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
۲. اسکراب پزشکی
اسکراب پزشکی معمولاً یک لباس دوتکه شامل بلوز و شلوار است. طراحی نسبتاً آزاد و راحت آن باعث می‌شود برای فعالیت، نشستن، حرکت مداوم و شیفت‌های طولانی مناسب باشد.
اسکراب را پزشکان، پرستاران، دندانپزشکان، تکنسین‌ها و کارکنان بخش‌های مختلف درمانی می‌پوشند. این لباس در مدل‌های زنانه، مردانه و یونی‌سکس و در رنگ‌ها و طرح‌های مختلف تولید می‌شود. اسکراب به‌تنهایی جایگزین تجهیزات محافظتی موردنیاز در موقعیت‌های پرخطر نیست و در صورت لزوم باید همراه گان، دستکش و سایر پوشش‌های تعیین‌شده استفاده شود.
۳. گان جراحی
گان جراحی نوعی لباس محافظ است که اعضای تیم جراحی هنگام انجام عمل می‌پوشند. این لباس با روپوش سفید پزشک تفاوت دارد و باید متناسب با محیط جراحی و سطح محافظت موردنیاز انتخاب شود.
طبق توضیحات سازمان غذا و داروی آمریکا، گان جراحی برای محافظت از بیمار و کادر درمان در برابر انتقال میکروارگانیسم‌ها، مایعات بدن و ذرات طراحی می‌شود. گان‌هایی که با عنوان گان جراحی عرضه می‌شوند باید مشخصات و الزامات مربوط به همین کاربرد را داشته باشند.
۴. گان ایزوله
گان ایزوله یا Isolation Gown در موقعیت‌هایی استفاده می‌شود که احتمال تماس لباس یا پوست کادر درمان با مواد عفونی و مایعات وجود دارد. این پوشش معمولاً قسمت بیشتری از بدن و لباس فرد را می‌پوشاند.
گان ایزوله با گان جراحی یکسان نیست. مدل مناسب باید براساس نوع فعالیت، میزان خطر، سطح محافظت درج‌شده روی محصول و دستورالعمل مرکز درمانی انتخاب شود. بعضی مدل‌ها یک‌بارمصرف و بعضی دیگر قابل شست‌وشو و استفاده مجدد هستند.
۵. لباس اتاق عمل
لباس اتاق عمل نام یک پوشش واحد نیست و می‌تواند مجموعه‌ای از اسکراب، گان جراحی، کلاه، ماسک و سایر تجهیزات موردنیاز را شامل شود. لباس پایه کارکنان اتاق عمل معمولاً اسکراب است و باتوجه‌به نوع فعالیت، گان و تجهیزات محافظتی دیگر روی آن پوشیده می‌شود.
لباس اتاق عمل باید آزادی حرکت مناسبی ایجاد کند و براساس دستورالعمل همان مرکز استفاده و شست‌وشو شود. رنگ‌های سبز و آبی برای این محیط رایج‌اند؛ بااین‌حال، رنگ و مدل می‌تواند در مراکز مختلف متفاوت باشد.
۶. لباس پرستاری
لباس پرستاری ممکن است به شکل اسکراب، روپوش یا لباس فرم اختصاصی بیمارستان طراحی شود. پرستاران در طول شیفت حرکت زیادی دارند؛ بنابراین راحتی، اندازه مناسب، دوام پارچه و دسترسی آسان به جیب‌ها اهمیت زیادی دارد.
مدل و رنگ لباس پرستاری معمولاً براساس قوانین بیمارستان یا مرکز درمانی تعیین می‌شود. بعضی مراکز نیز از رنگ‌های متفاوت برای مشخص‌کردن بخش یا عنوان شغلی کارکنان استفاده می‌کنند.
۷. روپوش آزمایشگاهی
روپوش آزمایشگاهی معمولاً پوششی بلند و دکمه‌دار است که روی لباس پوشیده می‌شود. کارکنان آزمایشگاه، پژوهشگران، دانشجویان و بعضی کارکنان داروخانه از این مدل استفاده می‌کنند.
جنس و میزان محافظت روپوش باید متناسب با خطرات محیط انتخاب شود. یک روپوش پارچه‌ای معمولی برای تمام مواد شیمیایی یا موقعیت‌های پرخطر کافی نیست و در چنین محیط‌هایی باید از تجهیزات محافظتی تعیین‌شده استفاده شود.
۸. لباس بیمارستانی بیمار
لباس بیمار برای افرادی طراحی می‌شود که برای معاینه، جراحی یا بستری در بیمارستان حضور دارند. این لباس باید پوشیدن و خارج‌کردن ساده‌ای داشته باشد و دسترسی لازم برای معاینه و اقدامات درمانی را فراهم کند.
لباس بیمار ممکن است یک‌بارمصرف یا پارچه‌ای باشد. انتخاب مدل آن به نوع بخش، مدت بستری و قوانین مرکز درمانی بستگی دارد.
انواع روپوش پزشکی
انواع روپوش پزشکی از نظر فرم، اندازه، جنس و شغل استفاده‌کننده با یکدیگر تفاوت دارند. رایج‌ترین مدل‌ها عبارت‌اند از:
روپوش پزشکی زنانه: با الگوی متناسب با فرم بدن بانوان و در مدل‌های کتی، مانتویی، کوتاه و بلند تولید می‌شود.
روپوش پزشکی مردانه: معمولاً دارای برش آزادتر یا کلاسیک است و در مدل‌های کوتاه و بلند عرضه می‌شود.
روپوش دندانپزشکی: با توجه به تحرک دندانپزشک و نیاز به جیب‌های کاربردی انتخاب می‌شود.
روپوش آزمایشگاهی: معمولاً قد بلندتری دارد و روی لباس شخصی پوشیده می‌شود.
روپوش داروخانه: ظاهری رسمی دارد و می‌تواند با نام، عنوان شغلی یا نشان مجموعه شخصی‌سازی شود.
روپوش کتی: کوتاه‌تر و رسمی‌تر است و برای مطب، کلینیک و مراکز زیبایی کاربرد دارد.
روپوش بلند کلاسیک: همان مدل سفید شناخته‌شده‌ای است که پزشکان و کارکنان مراکز درمانی می‌پوشند.
روپوش رنگی و طرح‌دار: برای کلینیک‌ها، مطب‌های کودکان و محیط‌هایی که پوشش متفاوتی نیاز دارند، قابل استفاده است.
تفاوت میان انواع روپوش پزشکی همیشه به معنای تفاوت در سطح محافظت نیست. بسیاری از این مدل‌ها لباس فرم محسوب می‌شوند و نباید بدون بررسی مشخصات محصول، آن‌ها را جایگزین گان یا تجهیزات محافظتی تخصصی دانست.
تفاوت روپوش پزشکی، اسکراب و گان پزشکی
روپوش، اسکراب و گان پزشکی هر سه در مراکز درمانی استفاده می‌شوند، اما کاربرد یکسانی ندارند. جدول زیر تفاوت اصلی آن‌ها را نشان می‌دهد:
ویژگی
روپوش پزشکی
اسکراب پزشکی
گان پزشکی
ساختار
معمولاً یک‌تکه، دکمه‌دار یا زیپ‌دار
دوتکه شامل بلوز و شلوار
پوشش بلند با طراحی محافظتی
نحوه استفاده
روی لباس یا فرم اصلی
به‌عنوان لباس اصلی
روی اسکراب یا لباس کار
کاربرد رایج
ویزیت، مطب، داروخانه و آزمایشگاه
شیفت درمانی، پرستاری و کلینیک
جراحی، ایزوله یا اقدامات مشخص
آزادی حرکت
وابسته به مدل
معمولاً زیاد
وابسته به طراحی و سطح پوشش
نقش اصلی
لباس فرم و پوشش رویی
راحتی و یکدست‌کردن پوشش
ایجاد سد محافظ متناسب با کاربرد
استریل‌بودن
معمولاً استریل نیست
معمولاً استریل نیست
گان جراحی باید متناسب با کاربرد استریل عرضه شود
در نتیجه، اگر به دنبال لباس راحت روزانه هستید، اسکراب پزشکی انتخاب رایجی است. برای ظاهر رسمی‌تر می‌توان از روپوش استفاده کرد و در موقعیت‌هایی که محافظت تخصصی لازم است، باید گان مناسب همان فعالیت انتخاب شود.
اسم لباس پزشکی به انگلیسی چیست؟
اسم لباس پزشکی در انگلیسی به نوع پوشش بستگی دارد و یک اصطلاح واحد برای تمام مدل‌ها وجود ندارد:
White Coat: روپوش سفید پزشک
Medical Coat: روپوش پزشکی
Medical Scrubs یا Scrubs: اسکراب پزشکی
Surgical Gown: گان یا روپوش جراحی
Isolation Gown: گان ایزوله
Nursing Uniform: لباس پرستاری
Operating Room Attire: پوشش اتاق عمل
Lab Coat: روپوش آزمایشگاهی
Hospital Gown: لباس بیمارستانی بیمار
Medical Uniform: لباس فرم پزشکی
نام انگلیسی روپوش سفید رایج پزشکان White Coat است؛ در مقابل، لباس دوتکه‌ای که پزشکان و پرستاران در بسیاری از بخش‌های درمانی می‌پوشند، اسکراب پزشکی یا Medical Scrubs نام دارد.
لباس فرم پزشکی برای هر شغل
نوع لباس فرم پزشکی باید با وظایف فرد و قوانین محل کار هماهنگ باشد. انتخاب‌های رایج برای مشاغل مختلف عبارت‌اند از:
پزشکان: روپوش سفید، روپوش کتی یا اسکراب متناسب با بخش
دندانپزشکان: اسکراب راحت یا روپوش کوتاه با آزادی حرکت مناسب
پرستاران: اسکراب یا لباس پرستاری تعیین‌شده توسط بیمارستان
جراحان: اسکراب اتاق عمل همراه با گان و تجهیزات محافظتی موردنیاز
کارکنان آزمایشگاه: روپوش آزمایشگاهی و تجهیزات متناسب با خطرات محیط
داروسازان: روپوش سفید یا لباس فرم رسمی
کارکنان کلینیک زیبایی: روپوش کتی یا اسکراب هماهنگ با هویت بصری مجموعه
دانشجویان پزشکی: روپوش یا اسکراب مطابق مقررات دانشگاه و محل کارآموزی
برای انتخاب نهایی، مقررات مرکز درمانی بر سلیقه شخصی اولویت دارد. ممکن است یک بیمارستان برای بخش‌های مختلف رنگ، مدل یا سطح محافظت مشخصی تعیین کرده باشد.
لباس پزشکی زنانه و مردانه چه تفاوتی دارند؟
تفاوت اصلی لباس پزشکی زنانه و مردانه معمولاً در الگوی دوخت، اندازه سرشانه، فرم کمر، قد لباس و سایزبندی است. مدل‌های زنانه ممکن است برش اندامی‌تر یا تنوع بیشتری در یقه و فرم داشته باشند؛ درحالی‌که مدل‌های مردانه معمولاً با الگوی مستقیم‌تر یا آزادتر تولید می‌شوند.
بعضی اسکراب‌ها نیز به‌صورت یونی‌سکس طراحی می‌شوند و برای خانم‌ها و آقایان قابل استفاده‌اند. در این مدل‌ها بررسی جدول اندازه اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا سایز درج‌شده ممکن است با اندازه همیشگی لباس‌های روزمره متفاوت باشد.
لباس پزشکی باید با فعالیت روزانه فرد سازگار باشد و هنگام استفاده طولانی‌مدت محدودیت حرکتی ایجاد نکند. مهم‌ترین ویژگی‌هایی که هنگام انتخاب باید بررسی شوند عبارت‌اند از:
اندازه مناسب و آزادی حرکت کافی
پارچه متناسب با دمای محیط
مقاومت قابل‌قبول در برابر شست‌وشوی مکرر
دوخت محکم در قسمت درزها و جیب‌ها
تعداد و محل مناسب جیب‌ها
ثبات رنگ و آبرفت کم
طراحی متناسب با نوع شغل
امکان شست‌وشو مطابق دستور مرکز درمانی
هماهنگی رنگ و مدل با قوانین محل کار
ویژگی‌هایی مانند مقاومت در برابر مایعات یا سطح محافظت نباید فقط از ظاهر لباس حدس زده شوند. برای کاربردهای تخصصی، مشخصات درج‌شده روی محصول و استانداردهای موردنیاز مرکز درمانی را بررسی کنید.
جنس انواع لباس پزشکی
برای دوخت لباس فرم پزشکی از پارچه‌های مختلفی استفاده می‌شود. انتخاب پارچه به فصل، میزان تحرک، دفعات شست‌وشو، فرم لباس و قوانین محل کار بستگی دارد.
پارچه‌های ترکیبی دارای پنبه، پلی‌استر یا ویسکوز می‌توانند تعادل مناسبی میان راحتی، دوام و مقاومت در برابر چروک ایجاد کنند. برای روپوش‌های رسمی نیز پارچه باید ایستایی مناسبی داشته باشد؛ درحالی‌که برای اسکراب، سبکی و آزادی حرکت اهمیت بیشتری دارد.
هنگام بررسی جنس لباس به این موارد توجه کنید:
درصد الیاف تشکیل‌دهنده پارچه
ضخامت و میزان تنفس‌پذیری
نرمی و راحتی در تماس با پوست
قابلیت کشسانی
میزان آبرفت
ثبات رنگ
دستور شست‌وشو
مناسب‌بودن برای شیفت‌های طولانی
رنگ انواع لباس بیمارستانی
معنای رنگ لباس پزشکی در تمام بیمارستان‌ها و کشورها یکسان نیست و هر مرکز می‌تواند براساس قوانین داخلی خود رنگ مشخصی برای کارکنان هر بخش تعیین کند. بااین‌حال، رنگ‌های سفید، آبی، سبز، سرمه‌ای، طوسی و زرشکی در پوشاک پزشکی رایج هستند.
سفید بیشتر برای روپوش پزشکان، داروسازان و آزمایشگاه استفاده می‌شود. آبی و سبز در اسکراب و پوشش اتاق عمل کاربرد زیادی دارند و رنگ‌های سرمه‌ای، زرشکی و طوسی نیز برای ایجاد ظاهری رسمی یا هماهنگ‌کردن لباس کارکنان انتخاب می‌شوند. پیش از خرید گروهی، رنگ سازمانی و قوانین مرکز درمانی را بررسی کنید.
راهنمای انتخاب و خرید لباس پزشکی
برای انتخاب لباس مناسب، ابتدا شغل، محیط استفاده و مدت‌زمان پوشیدن لباس را مشخص کنید. سپس موارد زیر را بررسی کنید:
نوع لباس را انتخاب کنید: مشخص کنید به روپوش، اسکراب، گان یا لباس فرم نیاز دارید.
کاربرد را در نظر بگیرید: لباس ویزیت، پوشش روزانه و گان محافظ کاربردهای متفاوتی دارند.
جنس پارچه را بررسی کنید: پارچه باید با دمای محیط و تعداد دفعات شست‌وشو سازگار باشد.
جدول سایزبندی را بخوانید: اندازه دور سینه، کمر، باسن و قد لباس را با جدول مقایسه کنید.
آزادی حرکت را بسنجید: لباس نباید هنگام نشستن، خم‌شدن یا حرکت دست‌ها محدودیت ایجاد کند.
دوخت و جیب‌ها را بررسی کنید: استحکام درزها و محل قرارگیری جیب‌ها در استفاده روزانه مهم است.
رنگ مناسب را انتخاب کنید: رنگ لباس باید با مقررات و هویت بصری محل کار هماهنگ باشد.
دستور شست‌وشو را بخوانید: روش نگهداری لباس روی دوام، رنگ و فرم آن تأثیر دارد.
شست‌وشو و نگهداری لباس پزشکی
دستور شست‌وشوی درج‌شده روی برچسب لباس و پروتکل مرکز درمانی همیشه در اولویت قرار دارد. لباس‌های سفید و رنگی را جدا کنید، جیب‌ها را پیش از شست‌وشو خالی نگه دارید و از دمای متناسب با جنس پارچه استفاده کنید.
لباسی که با خون، مایعات بدن یا مواد بالقوه عفونی تماس داشته است باید مطابق دستورالعمل مرکز درمانی جمع‌آوری و شست‌وشو شود. چنین لباسی را بدون رعایت پروتکل‌های تعیین‌شده همراه لباس‌های عادی نشویید.
جمع‌بندی
انواع لباس پزشکی شامل روپوش پزشکی، اسکراب، گان جراحی، گان ایزوله، لباس اتاق عمل، لباس پرستاری، روپوش آزمایشگاهی و لباس بیمار هستند. هر یک از این پوشش‌ها کاربرد متفاوتی دارند و نمی‌توان آن‌ها را بدون توجه به محیط استفاده جایگزین یکدیگر کرد.
اگر منظور از اسم روپوش پزشکی همان لباس سفید پزشکان باشد، نام رایج آن White Coat است. برای انتخاب لباس فرم پزشکی مناسب نیز باید نوع شغل، جنس پارچه، سایز، آزادی حرکت، شیوه شست‌وشو و قوانین مرکز درمانی را در نظر بگیرید.
سؤالات متداول
اسم لباس پزشکی چیست؟
لباس پزشکی نام کلی پوشش‌های مورد استفاده کادر درمان است. اگر منظور لباس سفید رایج پزشکان باشد، به آن روپوش پزشکی یا White Coat گفته می‌شود. لباس دوتکه راحت مورد استفاده پزشکان و پرستاران نیز اسکراب پزشکی نام دارد.
لباس پرستاری چه نام دارد؟
لباس پرستاری در انگلیسی Nursing Uniform نامیده می‌شود. این لباس می‌تواند به شکل اسکراب، روپوش یا فرم اختصاصی بیمارستان باشد.
آیا اسکراب همان روپوش پزشکی است؟
خیر. اسکراب معمولاً یک لباس دوتکه شامل بلوز و شلوار است؛ اما روپوش پزشکی پوششی دکمه‌دار یا زیپ‌دار است که اغلب روی لباس اصلی پوشیده می‌شود.
تفاوت گان پزشکی و روپوش سفید چیست؟
روپوش سفید بیشتر لباس فرم و پوشش رویی پزشک است. گان پزشکی برای ایجاد سطح مشخصی از محافظت در جراحی، ایزوله یا اقدامات درمانی طراحی می‌شود و باید متناسب با خطر و کاربرد انتخاب شود.
لباس جراحی شامل چه چیزهایی است؟
لباس جراحی می‌تواند شامل اسکراب اتاق عمل، گان جراحی، کلاه، ماسک و سایر تجهیزات موردنیاز باشد. ترکیب دقیق این پوشش‌ها به نوع عمل و مقررات مرکز درمانی بستگی دارد.
بهترین لباس برای شیفت‌های طولانی چیست؟
لباسی با اندازه مناسب، پارچه سبک، دوخت راحت و آزادی حرکت کافی برای شیفت‌های طولانی مناسب‌تر است. بسیاری از اعضای کادر درمان به دلیل ساختار دوتکه و راحتی، اسکراب پزشکی را انتخاب می‌کنند.
آیا رنگ لباس کادر درمان معنای ثابتی دارد؟
خیر. رنگ لباس‌ها ممکن است برای تفکیک بخش‌ها یا عنوان‌های شغلی استفاده شود، اما معنای آن در تمام مراکز درمانی یکسان نیست.
روپوش پزشکی زنانه و مردانه چه تفاوتی دارند؟
تفاوت اصلی معمولاً در الگوی دوخت، عرض شانه، فرم کمر، قد لباس و جدول سایزبندی است. بعضی مدل‌ها نیز به‌صورت یونی‌سکس تولید می‌شوند.
خرید انواع لباس پزشکی از شکوه دندان
شکوه دندان مجموعه‌ای از روپوش، اسکراب، کلاه و سایر پوشاک موردنیاز کادر درمان را به‌صورت اینترنتی عرضه می‌کند. برای مشاهده مدل‌ها، رنگ‌بندی، جدول سایز و قیمت روز می‌توانید دسته‌بندی‌های زیر را بررسی کنید:
پیش از ثبت سفارش، مشخصات پارچه و جدول اندازه همان محصول را بررسی کنید. اگر میان دو سایز تردید دارید یا برای یک مرکز درمانی خرید گروهی انجام می‌دهید، می‌توانید قبل از خرید با پشتیبانی هماهنگ کنید.
بدون دیدگاه